De inzet van financiële overheidsinstrumenten, zoals belastingen, subsidies en overheidsinkopen, kan bijdragen aan een versnelling van de transitie naar een circulaire economie. Door deze financiële instrumenten slim in te zetten, ontstaan economische kansen, terwijl milieuschade en onzekerheid over grondstoffenvoorziening afnemen. Dit staat in de verkenning 'Financiële instrumenten voor een circulaire economie' die de  Sociaal-Economische Raad (SER) op 25 mei j.l. naar buiten heeft gebracht.

De versnelling van de transitie naar een circulaire economie is hard nodig. Door toe te werken naar een circulaire economie kan de schade die we met onze huidige lineair georganiseerde economie toebrengen aan het milieu fors afnemen. We kunnen inspelen op toekomstige grondstoffenschaarste en we kunnen economische kansen voor Nederlandse bedrijven benutten. Een veel efficiënter gebruik van energie, grondstoffen en materialen is in een groeiende wereldeconomie een absolute voorwaarde om de welvaart van onszelf, onze kinderen en kleinkinderen veilig te stellen.

Financiële en niet-financiële instrumenten

De milieueffecten van productie en consumptie en de gevolgen van toekomstige grondstoffenschaarste worden nu niet of onvoldoende doorberekend in marktprijzen. Bovendien benutten bedrijven de kansen van de circulaire economie nog te weinig. De overheid kan hierin helpen door financiële instrumenten in te zetten zoals belastingen, subsidies en overheidsinkopen. Daarbij hoeft de overheid zich niet te beperken tot financiële instrumenten. Ook een beroep op normen, ver- of geboden en op de verantwoordelijkheid van producenten en burgers kan goed werken.

Neveneffecten voorkomen

Om de inzet van financiële instrumenten effectief te maken, moet de overheid een gelijk speelveld voor alle partijen creëren. Ook is het zaak ongewenste neveneffecten te voorkomen, zoals concurrentienadelen en verlies van werkgelegenheid en koopkracht. Zulke neveneffecten kunnen namelijk het maatschappelijk draagvlak voor de circulaire economie verminderen. Daarvoor is dan ook extra beleid nodig. De SER constateert dat er nog onvoldoende kennis is van de effecten van de financiële overheidsinstrumenten op specifieke sectoren. De SER roept het kabinet dan ook op om de instrumenten samenhangend in te zetten en gevolgen voor specifieke sectoren inzichtelijk te maken.

Aandachtspunten

De SER geeft voor het vormgeven van instrumenten onder andere de volgende aandachtspunten:

  • Effectiviteit en maatschappelijke aanvaardbaarheid van belasting op grondstoffen;
  • Inzet op regelingen voor circulair aanbesteden en inkopen;
  • Bij aansturing van het vernieuwde topsectorenbeleid circulaire beginselen als uitgangspunt hanteren;
  • Innovatiesubsidies beter geschikt maken voor toepassingen in de circulaire economie.

De SER geeft daarnaast aandachtspunten voor financiële instrumenten die het gebruik van producten en de afvalverwerking reguleren.


Klik hier om de verkenning 'Financiële instrumenten voor een circulaire economie' van de Commissie Duurzame Ontwikkeling van de SER te downloaden.

 

Ga direct naar alle artikelen over:

nME icon overheid groot 3d4

Overheid

nME icon bedrijfsleven2 groot

Bedrijfsleven

nME icon onderzoek groot

Onderzoek

nME icon opinie2 groot

Opinie en debat