Auto’s van de zaak zorgen voor bijna 25% van de jaarlijkse totale CO2–uitstoot door het Nederlandse personenautoverkeer en kunnen daarom een belangrijke rol spelen in de vergroening van het Nederlandse wagenpark. Uit de PBL-evaluatie ‘Fiscale vergroening en de auto van de zaak’ blijkt dat de naar CO2-uitstoot gedifferentieerde bijtelling op de auto van de zaak in de periode 2011-2016 tot minder CO2-uitstoot heeft geleid. Dit beleid heeft ook duidelijke keerzijden gehad en de effectieve milieuwinst is door verschillende factoren lager uitgevallen. Met een andere vormgeving had het beleid effectiever kunnen zijn.

In het afgelopen decennium werden er als gevolg van de vergroening van de bijtelling steeds meer zuinige auto’s verkocht, terwijl de grote en minder zuinige modellen steeds minder populair werden. De totale CO2–uitstoot van zakenauto’s is 6% lager is dan zonder deze bijtelling het geval zou zijn geweest. Dit komt neer op een (deels toekomstige) afname van in totaal circa 1,6 megaton CO2.

Nadelige effecten van vergroeningsbeleid

De vergroening van de bijtelling van de afgelopen periode heeft ook z’n keerzijde. Het kost(te) de Nederlandse overheid € 3,7 miljard euro aan gederfde belastinginkomsten uit de bijtelling. Tevens heeft de vergroening van de bijtelling onbedoeld geleid tot een toename van het marktaandeel van dieselauto’s, omdat bepaalde dieselmodellen ook onder de 14% bijtelling vielen. Met als gevolg een negatieve bijdrage aan de lokale luchtkwaliteit.

Daarnaast hebben bepaalde factoren ertoe geleid dat de (nationale) CO2-reductie van zakenauto’s lager is uitgevallen. Zo is het verschil tussen de tijdens de Europese typegoedkeuring vastgestelde CO2-uitstoot en de daadwerkelijk gemeten uitstoot in de praktijk de afgelopen jaren toegenomen. En blijkt ten opzichte van de conventionele auto’s een relatief groot aandeel van de (semi-)elektrische auto’s direct na afloop van het zakelijk gebruik te worden geëxporteerd. Daardoor slaat een deel van de CO2-reductie neer in het buitenland en draagt het niet bij aan het behalen van de nationale klimaatdoelstelling.

Aanknopingspunten voor toekomstig beleid

De vergroening in de bijtelling zou effectiever geweest zijn wanneer een systeem met absolute kortingen gehanteerd was in plaats van procentuele kortingen. Een naar CO2-uitstoot gedifferentieerde bijtelling met absolute kortingen leidt er namelijk toe dat goedkopere, veelal lichtere/zuinige, auto’s relatief meer korting krijgen dan duurdere, veelal zwaardere/onzuinige auto’s. Omdat dieselauto’s gemiddeld duurder zijn in aanschaf, zou de verkoop van diesels hierdoor ook ontmoedigd zijn, wat gunstig is voor de lokale luchtkwaliteit.

Ook zou het beleid effectiever zijn geweest indien elektrische auto's meer zouden doorstromen naar de particuliere tweedehandsmarkt na afloop van het zakelijk gebruik. 

Een ander aanknopingspunt voor toekomstig beleid is dat blijkt dat werkgevers in toenemende mate aansturen op een andere invulling van hun mobiliteitsbeleid. Zo wordt een mobiliteitsbudget steeds vaker aangeboden. Zakelijke rijders (werknemers) zijn echter over het algemeen tevreden over het huidige mobiliteitsbeleid. Een mobiliteitsbudget geeft een financiële prikkel om bewuster om te gaan met reiskosten. Wanneer dit leidt tot meer gebruik van OV en fiets of een efficiënter gebruik van de auto, leidt dit tot een vergroening van de zakelijke mobiliteit.


Klik hier om PBL-studie te downloaden.

Auteurs: Jordy van Meerkerk, Hendrik Vrijburg, Justin Dijk, Gabrielle Uitbeijerse (allen PBL)

Nadere informatie: Jordy van Meerkerk, PBL, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Ga direct naar alle artikelen over:

nME icon overheid groot 3d4

Overheid

nME icon bedrijfsleven2 groot

Bedrijfsleven

nME icon onderzoek groot

Onderzoek

nME icon opinie2 groot

Opinie en debat